Brandstichting

Opzettelijke brandstichting is strafbaar in artikel 157 van het Wetboek van Strafrecht (Sr). Dit artikel luidt als volgt:

Hij die opzettelijk brand sticht, een ontploffing teweegbrengt of een overstroming veroorzaakt, wordt gestraft:

1°.met gevangenisstraf van ten hoogste twaalf jaren of geldboete van de vijfde categorie, indien daarvan gemeen gevaar voor goederen te duchten is;

2°.met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of geldboete van de vijfde categorie, indien daarvan levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te duchten is;

3°.met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste dertig jaren of geldboete van de vijfde categorie, indien daarvan levensgevaar voor een ander te duchten is en het feit iemands dood ten gevolge heeft.

Brandstichting is het opzettelijk veroorzaken van een brand. In dezelfde strafbepaling is ook het tweegbrengen van een explosie of het veroorzaken van een overstroming strafbaar gesteld.

Voordat een rechter kan veroordelen, moeten verschillende aspecten bewezen worden. Van belang is onder meer of er sprake is van opzet en of er sprake is van gemeen gevaar voor goederen en/of levensgevaar voor andere personen.

Van opzet is sprake wanneer de verdachte de intentie heeft gehad om de brand te veroorzaken. Van voorwaardelijk opzet is sprake wanneer de verdachte willens en wetens de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat zijn acties een brand zouden kunnen veroorzaken.

Naast opzet moet sprake zijn van gemeen gevaar voor goederen en/of personen. Van gemeen gevaar voor goederen is sprake wanneer de brand gevaar veroorzaakt voor meerdere goederen in de omgeving. Denk aan een vuilcontainer of een auto in de buurt van gebouwen, woningen of personen. Met levensgevaar voor personen wordt bedoeld of er mensen in gevaar zijn gekomen door de brand. Afhankelijk of dit zwaar lichamelijk letsel of iemands dood tot gevolg heeft, wordt de hoogte van de gevangenisstraf of boete bepaald.

Poging tot brandstichting en medeplichtigheid bij brandstichting zijn ook strafbaar.  Een poging tot brandstichting is strafbaar wanneer de verdachte al is begonnen met het uitvoeren van de brandstichting. Bij poging wordt volgens artikel 45 van het Wetboek van Strafrecht het maximum van de hoofdstraffen met een derde verminderd. Hetzelfde wordt gesteld voor medeplichtigheid in artikel 49  van het Wetboek van Strafrecht.  

In sommige gevallen wordt iemand niet gekwalificeerd als medeplichtig, maar als medepleger bij brandstichting. Zie bijvoorbeeld het klassieke arrest Wormerveerse Brandstichting, waarin de verdachte meende alleen medeplichtig te zijn, maar omdat de samenwerking tussen de beide personen zó volledig en zó nauw is geweest dat hij als medepleger is aangemerkt.

Het Openbaar Ministerie heeft beleid ontwikkeld voor hun strafeis bij brandstichting. Hun uitgangspunten voor first offenders zijn als volgt:

Vuilcontainer e.d.

• Een taakstraf van 60 uur of 1 maand gevangenisstraf bij brandstichting in een vuilcontainer zonder aanzienlijke andere risico’s en zonder schade aan andere objecten

• Een gevangenisstraf van 4-6 maanden bij brandstichting aan een object in de buurt van een schuurtje, zonder dat daar schade ontstaat

• Een gevangenisstraf van 6-8 maanden bij brandstichting aan een object in de buurt van een schuurtje, als daar wel schade ontstaan

• Een gevangenisstraf van 8-12 maanden bij brandstichting aan een object met gevaar voor gebouwen of lege woningen, zonder dat daar schade ontstaat

• Een gevangenisstraf van 10-30 maanden bij brandstichting aan een object met gevaar voor gebouwen of lege woningen, als daar wel schade ontstaat

Auto

• 4 maanden gevangenisstraf bij brandstichting aan een auto zonder schade aan andere objecten

• 6-8 maanden gevangenisstraf bij brandstichting aan een auto met schade aan andere objecten

• 10-30 maanden gevangenisstraf bij brandstichting aan een auto, als daardoor ook gevaar voor gebouwen of woningen is ontstaan

Levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel

• Als er ook gevaar voor personen ontstaat (vaak bij vuurwerkbommen), dan gelden uitgangspunten van tussen de 2 en 4 jaar gevangenisstraf bij first offenders

Het Openbaar Ministerie kent ook strafverzwarende omstandigheden. Dit zijn onder meer:

• recidive

• evenement of voetbal gerelateerd

• discriminatoire aspecten

• kwetsbare slachtoffers

• ontruiming nodig

• forse schade

De maximale gevangenisstraffen voor brandstichting liggen overigens hoger:

• 12 jaar voor brandstichting met algemeen gevaar voor goederen

• 15 jaar voor brandstichting indien daarvan levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te duchten is

• levenslang voor brandstichting indien daardoor iemand is komen te overlijden

Brandstichting door schuld staat in artikel 158 van het Wetboek van Strafrecht. Daarin staat geregeld:

Hij aan wiens schuld brand, ontploffing of overstroming te wijten is, wordt gestraft:

1°.met gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de vierde categorie, indien daardoor gemeen gevaar voor goederen ontstaat;

2°.met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde categorie, indien daardoor levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander ontstaat;

3°.met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie, indien het feit iemands dood ten gevolge heeft.

Het verschil met artikel 157 is dat er geen opzet in het spel is, maar wel een aanmerkelijke mate van onvoorzichtigheid. Bij brandstichting door schuld had de verdachte voorzichtiger moeten handelen, maar de straf ligt lager dan bij opzettelijke brandstichting.

Hieronder volgen verschillende voorbeelden van brandstichting:

• Voor het gooien van een vuurwerkbom in een school heeft een 19-jarige een gevangenisstraf van 12 maanden waarvan 6 maanden voorwaardelijk en een taakstraf van 200 uur opgelegd gekregen (RB Den Haag 13 juni 2024, ECLI:NL:RBDHA:2024:9123).

• Het gooien van een jerrycan gevuld met benzine tegen een boot, waardoor de benzine uit de jerrycan op die boot terecht is gekomen vlakbij een hete kachelpijp heeft ervoor gezorgd dat er gemeen gevaar voor die boot en goederen en levensgevaar voor personen is ontstaan. Dit levert een poging tot brandstichting op (RB Overijssel 25 januari 2018, ECLI:NL:RBOVE:2018:235).