Strafrechtadvocaat dood door schuld

Dood door schuld is strafbaar gesteld in artikel 307 van het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel luidt:

“Lid 1: Hij aan wiens schuld de dood van een ander te wijten is, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.

Lid 2: Indien de schuld bestaat in roekeloosheid, wordt hij gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vierde categorie.”

In iedere situatie zal de rechter, als hij tot een veroordeling komt, moeten bepalen welke straf hij passend en geboden acht. Een standaardstraf voor dood door schuld is daarmee niet te geven. Wel kent de wet maximumstraffen. Voor dood door schuld zonder bijkomende omstandigheden is dat een gevangenisstraf van twee jaar of een geldboete van de vierde categorie (per 1 januari 2024: €25.750). Indien de schuld bestaat uit roekeloosheid, dan is de maximale gevangenisstraf vier jaar.

Voor rechtspersonen geldt een maximale boete van de vijfde categorie (per 1 januari 2024: €103.000). Rechtspersonen moeten daarnaast rekening houden met schadeclaims en/of met reputatieverlies.

Onder 'dood door schuld' wordt begrepen dat iemand verwijtbaar onvoorzichtig is geweest en dat dit heeft geleid tot het overlijden van een persoon. Welke mate van onvoorzichtig gedrag voldoende is voor de kwalificatie 'schuld' is sterk van de context afhankelijk. Uit een uitspraak van de Hoge Raad uit 2012 rondom een klimongeval volgt dat niet ieder verwijt voldoende is voor schuld als bedoeld in artikel 307 Sr, maar dat het moet gaan om een aanmerkelijke mate van schuld. De verdachte in die zaak was vrijgesproken van dood door schuld, ondanks dat hij zijn klimmer had losgekoppeld voordat zij op de grond was en die een val uiteindelijk niet had overleefd.

Daarnaast moet worden bewezen dat de dood daadwerkelijk het gevolg is van het handelen van de verdachte, wat bekendstaat als het 'causale verband' tussen de handeling en de dood van het slachtoffer. Hier kan discussie over ontstaan, bijvoorbeeld als er meerdere mogelijke oorzaken hebben bijgedragen aan iemands dood (bijvoorbeeld een combinatie van uitstoot van schadelijke stoffen tezamen met een ongezond leefpatroon van het slachtoffer) of als er veel tijd is gepasseerd tussen de verweten handelingen en de dood van het slachtoffer.

In de literatuur worden twee soorten (strafrechtelijk relevante) schuld onderscheiden:

Bewuste schuld

• Bewuste schuld lijkt sterk op de laagste vorm van opzet: de voorwaardelijke opzet. Van bewuste schuld is sprake wanneer de dader wist dat een kans was dat door zijn/haar handelen de dood van een ander zou veroorzaken, maar hij/zij dacht dat dat toch niet zou gebeuren. De dader voorzorg de gevolgen wel, maar hij/zij dacht (te) lichtzinnig dat het wel goed zou komen.

• Een voorbeeld van bewuste schuld is het Porsche-arrest. Een dronken automobilist reed veel te hard met zijn Porsche over een provinciale weg, haalde in en reed door een rood licht. Uiteindelijk veroorzaakte deze automobilist een ongeval met een vijftal slachtoffers. Er was hier sprake van bewuste schuld (dood door schuld) en niet van voorwaardelijke opzet (doodslag) omdat het niet waarschijnlijk is dat hij het ongeluk op de koop toe had genomen, aangezien de automobilist dan ook zijn waarschijnlijke eigen dood op de koop toe had genomen.

Onbewuste schuld

• Van onbewuste schuld is sprake wanneer de dader zich de mogelijkheid van een bepaald gevolg helemaal niet had gerealiseerd, terwijl hij dat wel had kunnen en moeten doen. De dader had op dat moment zijn/haar aandacht niet bij de situatie, hoewel hij/zij in algemene zin wel wist dat hij/zij moest opletten.

• Een voorbeeld van onbewuste schuld doet zich voor wanneer een automobilist bij het afslaan een voetganger aanrijdt omdat hij/zij die niet heeft opgemerkt, terwijl hij/zij dat wel had kunnen en moeten doen.