Hoe te handelen bij een politieverhoor?

Wordt u uitgenodigd voor een politieverhoor als verdachte? Dan komt dat vaak onverwacht en kan het behoorlijk stressvol zijn. Juist op zo’n moment is het belangrijk om te weten wat uw rechten zijn en hoe u verstandig handelt. Wat u hier zegt en wat u verzwijgt kan verstrekkende gevolgen hebben voor de rest van uw zaak.

Hieronder volgen eerst onze acht gouden tips. Vervolgens lichten we nader enkele aspecten van een politieverhoor toe.

Tips & trick voor het politieverhoor

Houdt bij een verhoor de volgende acht tips in gedachte:

1. Neem vóór het verhoor al contact op met een advocaat
   Op die manier kunt u bespreken of het beter is om het zwijgrecht in te roepen of om juist een verklaring af te leggen.

2. Overweeg om te zwijgen
   Het zwijgrecht is in de wet verankerd. Zwijgen zal daarom niet snel tegen u gebruikt worden. Voelt u zich dus niet verplicht om te spreken en blindelings mee te werken. Vaak is het raadzaam om in het begin van het proces te zwijgen. Op dat moment weet u nog niet welk bewijs de politie al verzameld heeft. De politie zal u ondervragen vanuit een veel betere informatiepositie. Later in de procedure kunnen wij het procesdossier voor u opvragen. Vanaf dat moment komt u niet meer voor verassingen te staan en kunt u vaak beter inschatten of het zin heeft om te verklaren en, zo ja, waarover.

3. Geef alleen antwoord op de vragen, doe geen aannames en houd het kort
   Houd in uw achterhoofd dat verklaringen altijd nog aangevuld kunnen worden, maar nooit kunnen worden in getrokken. Als blijkt dat u in het eerste verhoor op punten niet helemaal juist heeft verklaard, kan dat uw geloofwaardigheid aantasten.

4. Vermijd smoesjes die later onderuit gehaald kunnen worden
   Wees ervan bewust dat het onderzoek na het verhoor nog niet is afgerond. Verklaringen worden vaak gecontroleerd – bijvoorbeeld aan de hand van camerabeelden of aan de hand van getuigenverklaringen. Als dan blijkt dat uw verklaring op onderdelen onjuist of leugenachtig is, kan dat uw geloofwaardigheid aantasten.

5. Vraag eventueel om een onderbreking van het verhoor

   Als u tijdens het verhoor met uw advocaat wilt overleggen, dan kunt u te allen tijde om een onderbreking van het verhoor vragen. De politie moet dat in principe toestaan.

6. De advocaat kan tijdens het verhoor geen vragen beantwoorden

   De advocaat kan tijdens het verhoor in beginsel geen vragen beantwoorden. Wel kan hij of zij toezien op de rechtmatigheid van het verhoor en opmerkingen plaatsen na het verhoor.

7. Praat niet ‘buiten het verhoor om’ met de politie

   Ook wanneer het officiële verhoor voorbij is, kunnen politieagenten een proces-verbaal van bevindingen opmaken van wat u hen vertelt. Dit kan later in de strafzaak ook tegen u worden gebruikt, dus let daarop.

8. Lees uw verklaring door voordat u de verklaring ondertekent

   Neem rustig de tijd de verklaring door te lezen en laat deze aanpassen als er onderdelen niet correct zijn opgesteld. Uw advocaat kunt u hierbij helpen.

Wat is een politieverhoor als verdachte?

Wanneer de politie u als verdachte oproept voor verhoor, betekent dat dat er een concrete verdenking tegen u bestaat. De politie wil uw verklaring horen over een strafbaar feit waarvan zij vermoedt dat u daarbij betrokken bent.

Een verhoor is geen vrijblijvend gesprek. Alles wat u verklaart wordt vastgelegd in een proces-verbaal en kan later worden gebruikt door de officier van justitie of de rechter. Het verhoor maakt daarom vaak een belangrijk onderdeel uit van het strafdossier.

Er zijn twee opties die aan een verhoor voorafgaan:

• Aanhouding: u wordt door de politie aangehouden en meegenomen naar het bureau.

• Schriftelijke uitnodiging: u ontvangt per post een brief met een datum en tijdstip waarop u dient te verschijnen.

In beide gevallen gelden dezelfde fundamentele rechten, maar de gevolgen en de beschikbare rechtsbijstand kunnen verschillen.

Uw rechten bij een politieverhoor

Voordat het verhoor begint, is de politie verplicht u te wijzen op uw rechten. De belangrijkste zijn:

• Het zwijgrecht: U bent als verdachte niet verplicht antwoord te geven op vragen van de politie. Dit heet het zwijgrecht. De politie moet u ook wijzen op het recht om te zwijgen. Dit wordt de cautie genoemd. U kunt te allen tijde besluiten geen verklaring af te leggen. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan het zwijgen tegen u worden gebruikt.

• Het recht op bijstand van een advocaat: U heeft recht op bijstand voorafgaand aan het verhoor (consultatiebijstand) én tijdens het verhoor (verhoorbijstand). Dit geldt ongeacht de ernst van het feit waarvan u wordt verdacht.

  • De consultatiebijstand bestaat in de regel uit een vertrouwelijk gesprek met een advocaat. Dit zogeheten consultatierecht stelt u in staat om uw rechtspositie te begrijpen en te bespreken welke proceshouding in uw situatie het meest verstandig is.

  • De verhoorbijstand impliceert dat de advocaat ook tijdens het verhoor zelf aanwezig is. Hij/zij mag dan geen vragen namens u beantwoorden. Wel kan de advocaat o.a. ervoor waken dat de politie niet te veel druk op uitoefent, u kunt tussentijds vragen om een time-out om met de advocaat te overleggen, de advocaat zelf mag ook om een time-out vragen, de advocaat mag verduidelijkingsvragen stellen en de advocaat kan achteraf - samen met u - het proces-verbaal doorlezen en vragen om correcties toe te passen indien nodig..

• Het recht op een tolk: Beheerst u de Nederlandse taal onvoldoende, dan heeft u recht op de bijstand van een tolk.

Hoe bereid ik mij goed voor op een verhoor?

Een goede voorbereiding kan het verschil maken. Dit zijn praktische stappen die u kunt nemen:

Neem altijd eerst contact op met een advocaat

Ga niet “even snel” alleen naar een verhoor. Overleg eerst met een advocaat die ervaring heeft met strafzaken. Een strafrechtadvocaat verhoor kan u precies uitleggen wat u kunt verwachten.

Bespreek de situatie vooraf

Wees open richting uw advocaat. Alleen dan kan hij of zij u goed adviseren over:

• of u wel of niet moet verklaren;

• welke risico’s er zijn;

• of het verstandig is vooraf nog ontlastende stukken te verzamelen;

• hoe bepaalde antwoorden geïnterpreteerd kunnen worden.

Waarom een advocaat meenemen naar het verhoor?

Een strafrechtadvocaat bij uw verhoor biedt u het volgende:

Voorbereiding Uw advocaat bespreekt met u vooraf wat u kunt verwachten: welke vragen er waarschijnlijk worden gesteld, wat de mogelijke juridische gevolgen zijn van uw verklaring en wat in uw situatie de verstandigste proceshouding is. Soms is dat verklaren, soms is het zwijgen en dat onderscheid is niet altijd intuïtief.

Aanwezigheid en toezicht Tijdens het verhoor houdt uw advocaat toezicht op de naleving van procedurele regels. Denk aan de uitreiking van de cautie, de juiste weergave van uw verklaring in het proces-verbaal en de naleving van het pressieverbod. Uw advocaat mag vragen stellen om misverstanden of verkeerde interpretaties te voorkomen.

Procesmatig inzicht Het politieverhoor staat nooit op zichzelf. Uw advocaat ziet hoe uw verklaring past binnen het bredere strafrechtelijk onderzoek en kan tijdig ingrijpen wanneer dat in uw belang is.

Wat kost een advocaat bij het verhoor?

Dit hangt af van uw situatie.

Bent u aangehouden? Dan heeft u altijd recht op gefinancierde rechtsbijstand als u wordt verdacht van een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. Gaat het om een relatief licht feit (waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegelaten), dan heeft u alleen recht op gefinancierde rechtsbijstand als u een kwetsbare verdachte of jeugdige bent. U kunt gebruikmaken van een piketadvocaat of van uw eigen voorkeursadvocaat. De kosten worden in dat geval gedragen door de Staat.

Bent u niet aangehouden, maar schriftelijk opgeroepen? Dan wordt de rechtsbijstand niet automatisch vergoed. U kunt dan op eigen kosten een advocaat inschakelen. Afhankelijk van uw inkomen en het type zaak kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand (een zogenaamde toevoeging). Ook dit kunt u bespreken met uw advocaat.

Wij adviseren u altijd: schakel zo vroeg mogelijk rechtshulp in. Hoe eerder een advocaat bij uw zaak is betrokken, des te meer hij voor u kan betekenen.

Wat als u niet verschijnt op het verhoor?

Een schriftelijke oproep om als verdachte te worden verhoord is geen vrijblijvende uitnodiging. Komt u niet, dan kan de politie (in overleg met het Openbaar Ministerie) besluiten om u aan te houden of om u gelijk te dagvaarden.

Van Meekren Advocatuur: deskundige bijstand bij verhoor

Bij Van Meekren Advocatuur staan wij verdachten bij in alle fasen van het strafrechtelijk proces — van het eerste politieverhoor tot en met de zitting. Wij hebben ruime ervaring met bijstand bij politieverhoren in uiteenlopende strafzaken, waaronder fraude, geweldsdelicten, witwassen en andere feiten.

Heeft u een oproep ontvangen voor verhoor bij de politie, of bent u aangehouden en wilt u weten wat uw rechten zijn? Neem vrijblijvend contact met ons op. Wij zijn bereikbaar voor spoedadvies.

Kyarah Janszen en Bram Horenblas